Door enorme informatiestromen kan ons worden verteld wie we vandaag zijn én wat we morgen zullen doen. Kunnen we de controle over onze eigen data nog terug krijgen?

Jongeren vormen een belangrijk onderdeel van de groep van sociale media gebruikers. Sociale media bieden dan ook een aantal belangrijke voordelen aan jongeren, zoals psychosociale, sociaal cognitieve en educatieve voordelen. In toenemende mate maken onderzoekers, overheden en actoren uit het middenveld zich echter ook zorgen over de mogelijke risico’s verbonden aan het gebruik van sociale media. Deze risico’s worden voornamelijk gesitueerd op het niveau van privacy en vermoed wordt dat jongeren zich onvoldoende bewust zijn van de risico’s die verbonden zijn aan het delen van persoonlijke informatie via sociale mediaplatformen.

Dit rapport gaat dieper in op de vraag of jongeren zich inderdaad onvoldoende bewust zijn van dergelijke risico’s en welke strategieën er in dat geval ontwikkeld kunnen worden om hen te sensibiliseren. Data voor dit rapport werden verzameld via een diepgaande literatuurstudie, deskresearch, en een empirisch onderzoek.

Voor dit onderzoek werden focusgroepgesprekken georganiseerd met 66 jongeren uit de derde graad van het middelbaar onderwijs. Op basis van de inzichten uit de literatuurstudie en de analyse van de gesprekken met jongeren kunnen een aantal aanbevelingen voor de ontwikkeling van een sensibiliseringsactie ontwikkeld worden. De belangrijkste aanbeveling is dat een sensibiliseringsactie op een holistische en gecoördineerde manier ontwikkeld moet worden. Dit houdt in dat niet enkel gefocust moet worden op bewustzijn, maar ook op kennis en vaardigheden, wat betekent dat sensibiliseringsacties gekaderd moeten worden in bredere digitale geletterdheid initiatieven. Het impliceert ook dat een sensibiliseringsactie niet enkel naar jongeren gericht moet worden, maar ook naar andere actoren, zoals ouders, leerkrachten, en industrie.

De zus van niemand minder dan Facebookbaas Mark Zuckerberg probeert met haar nieuwste kinderboek Dot. meer kinderen offline te krijgen. Kinderen van de smartphone-generatie lopen volgens haar het risico schermzombies te worden.

EINDHOVEN - Kinderlokker Frank R. uit Cuijk zocht online contact met zijn slachtoffers. Dit wordt ook wel grooming genoemd. Maar wat kan je als ouder doen om te voorkomen dat je kind slachtoffer wordt van digitaal kinderlokken?

Wat zijn groomers, en hoe gaan ze te werk?

Met de oppakken van de 48-jarige man uit Cuijk, die meisjes online verleidde tot seksuele handelingen, staat het zogenaamde 'grooming' weer eens in de spotlight. Maar wat zijn 'groomers' nou precies en hoe gaan ze te werk?

Justine Pardoen van Mijn Kind Online en Maaike Pekelharing van het Meldpunt Kinderporno beantwoorden de belangrijkste vragen.

Op welke sites/social media bewegen Groomers zich?

Ze chatten op sites als Facebook, Hyves en voorheen veel via de site van Habbohotel, waar de chatfunctie inmiddels is verdwenen. Ook gebruiken ze andere chatboxen en MSN en Whatsapp. Vaak wordt het contact daar gelegd, of via talloze spelletjessites waar je tegen andere internetgebruikers kunt spelen. Later wordt het contact soms uitgebreid naar internetbellen op skype.

Hoe zoekt een Groomer contact met het kind?

Ze benaderen ze met berichtjes of likes, of door een spelletje met ze te spelen. Dat kunnen ze doen onder een andere verzonnen naam of profiel, maar dat is lang niet altijd zo. Ze doen het ook met hun eigen (voor)naam of profiel. Als ze eenmaal ‘contact’ hebben breiden ze dat langzaam uit en zo bouwen ze langzaam een band op. Voor de kinderen/jongeren zijn het dan geen vreemden meer maar kennissen of zelfs vrienden. De chatcontacten kunnen wel jaren duren.

Hoe manipuleert hij het kind?

De contacten worden dus langzaam uitgebreid tot er een vertrouwensband is. Ze vleien de pubers, meestal meisjes, en raken bevriend met ze. Soms worden de meisjes zelfs verliefd op ze. Vaak vinden ze de aandacht prettig. Als die band  is gaan ze steeds een stapje verder. Zo wordt het opgebouwd. Totdat ze de pubers zover hebben dat ze seksuele handelingen verrichten voor de webcam. Je kan het zien als digitale loverboys. Soms leidt het ook tot ‘echte’ afspraken.

Wat kun je als ouder doen als je het niet vertrouwt?

Zorg ervoor dat je met je kind kunt praten over seks: het onderwerp moet bespreekbaar zijn. En daarbij ligt het initiatief bij de ouders. Die moeten gesprekken beginnen over liefde, seks en relaties, zodat het kind weet dat hij met vragen en onzekerheden bij zijn ouders terecht kan. Want daar heeft een tiener heel veel interesse in, ook al doet hij of zij er zelf nog weinig mee. In zo’n gesprek kun je ook uitleggen dat er digitale kinderlokkers bestaan en hoe ze te werk gaan. 

Hoe ga het gesprek aan met je kind?

Kaart het gewoon aan, leg uit dat dit gebeurt. Heb je nu het gevoel dat je kind je niet in vertrouwen neemt, en vermoed je dat er iets aan de hand is? Leg dan ook uit dat ze ook anderen in vertrouwen kunnen nemen, bijvoorbeeld een mentor. Je kan het niet voorkomen, dat is onmogelijk, je kan niet alles controleren wat je kind doet op internet.

Wat kan ik nog meer doen om te voorkomen dat mijn kind slachtoffer wordt? 

Er zijn een aantal dingen die je kunt doen om te voorkomen dat je kind het slachtoffer wordt. 

Vragen? Ga naar www.mediaopvoeding.nl