Gefascineerd ben ik over de relatie die de mens heeft met technologie. De Amerikaan Melvin Kranzberg heeft deze relatie misschien nog wel het beste verwoord middels zijn wetten van de technologie. ...

De verspreiding van naaktfoto's door haar ex-vriendje (14) heeft een havo-scholiere (15) tot grote woede gedreven op de scholengemeenschap ...

Jongeren zijn al vanaf jonge leeftijd actief op internet. De digitale wereld is een vanzelfsprekend onderdeel van hun leven. Ze verkennen deze wereld, maar kennen wellicht niet alle gevaren en weten misschien ook niet hoe ze met die gevaren moeten omgaan.

De verantwoordelijkheid voor de veiligheid van jongeren ligt niet alleen bij de jongeren zelf. Allereerst spelen de ouders daarin een rol.
Maar ook is vrij direct een rol weggelegd voor onderwijsinstellingen. Veel van de online problemen beginnen namelijk offline, via het directe netwerk van jongeren in de klas of op school. Misschien hebt u het ook al eens meegemaakt: dreigtweets gericht aan uw school of aan een leerling van uw school, compromitterende filmpjes van uw leerlingen of van uw docenten op YouTube, haatmails, of leerlingen die steeds minder goed op school presteren door aanhoudende pesterijen. De ervaring leert dat veel scholen pas in actie komen nadat een vervelend incident heeft plaatsgevonden.

Wij willen u helpen om online problemen tijdig te kunnen signaleren en waar nodig gerichte preventiemaatregelen te treffen. Daarom hebben we, in samenwerking met ontwerpbureau Noorderstorm, een online tool ontwikkeld. Aan deze online tool ligt ruim drie jaar onderzoek ten grondslag.

Het Lectoraat Cybersafety van NHL Hogeschool is in 2009 gestart met een onderzoeksprogramma naar de risico’s voor internettende
jongeren. Binnen ons onderzoeksprogramma is onder andere een landelijk vragenlijstonderzoek uitgevoerd onder 6300 jongeren en 1250 ouders en een kwalitatief onderzoek waarin jongeren zijn
geïnterviewd over hun online ervaringen en over de context waarin deze ervaringen plaatsvonden. Met deze deelonderzoeken hebben we inzicht gekregen in het internetgedrag van jongeren en in de
mate waarin cyberpesten, cybercrime en online seksuele activiteiten voorkomen.

We hebben nu al onze kennis vertaald naar een online tool waarmee scholen met leerlingen tussen de 12 en 18 jaar laagdrempelig en kosteloos in kaart kunnen brengen welke online problemen er spelen.

Hoe werkt de online tool?

Online vragenlijst
Leerlingen van uw school ontvangen op hun mailadres een uitnodiging tot het invullen van een online vragenlijst over het onderwerp internetveiligheid. In de mail staat ook een link. Als de leerling op deze link klikt, krijgt hij of zij rechtstreeks toegang tot de vragenlijst. Het invullen van de vragenlijst duurt maximaal 10 minuten.

In de vragenlijst komen vier onderwerpen aan de orde:
• cyberpesten
• online seksuele activiteiten
• online verslaving
• cybercriminaliteit (waaronder commerciële misleiding, fraude en virtuele diefstal)

De antwoorden van leerlingen zijn anoniem en worden opgeslagen in een beveiligd databestand. Door gebruik te maken van een SSL verbinding kan niemand digitaal ‘meekijken’.

Het is mogelijk dat u uw leerlingen de vragenlijst in eigen tijd en zonder begeleiding laat invullen. Deze werkwijze vraagt geen inspanning van de school, maar levert vermoedelijk een lage respons op. Om een vinger aan de pols te houden en de respons te optimaliseren, kunt u er ook voor kiezen om een kwartier te reserveren tijdens een mentoruur en de leerlingen dan de vragenlijst individueel te laten invullen. U kunt dan tevens eventuele vragen van leerlingen beantwoorden over onderwerpen die mogelijk gevoelig liggen of vragen oproepen.

Resultaten
Om toegang te krijgen tot de resultaten krijgt het management van elke deelnemende school een aantal unieke wachtwoorden toegestuurd. Met deze codes kunt u inloggen en krijgt u toegang tot de resultaten over internetveiligheid op uw school. De resultaten worden online per onderwerp gepresenteerd. Bovendien kunt u uw schoolresultaten vergelijken met landelijke cijfers.

Voor het snel verkrijgen van een resultatenoverzicht, is een gebruikersvriendelijke navigatie ontwikkeld en is extra aandacht besteed aan heldere datavisualisaties. De resultaten van uw school worden geanonimiseerd. Andere scholen hebben dus geen toegang tot de antwoorden van uw leerlingen.

Wat levert de online tool u op?
De online omgeving maakt het invullen van de vragenlijst en het bekijken van de resultaten over internetveiligheid makkelijk, toegankelijk en veilig. Door de laagdrempelige en visuele aanpak wordt de betrokkenheid bij de leerlingen en docenten verhoogd. De heldere wijze waarop de resultaten kunnen worden doorgenomen en vergeleken, zorgt ervoor dat managers en docenten snel nieuwe
inzichten kunnen opdoen en deze bespreekbaar kunnen maken in de schoolomgeving. Ook kan de online tool voorzien in de informatiebehoefte van ouders. Kortom, met de online tool kunt u snel en laagdrempelig in kaart brengen hoe vaak online problemen op uw school voorkomen en kunt u –indien nodig – gericht beleid ontwikkelen om de internetveiligheid op uw school te verbeteren.

De online tool is te gebruiken als:
• signaleringsinstrument (hoe vaak komen online problemen op uw school voor?);
• benchmark (hoe zijn de scores van uw school in vergelijking met andere scholen en met
landelijke cijfers?);
• monitorinstrument (zijn online problemen op uw school in de loop van de tijd veranderd?).

Meer weten?
Bent u geïnteresseerd en wilt u uw school aanmelden voor deelname? U kunt dan contact opnemen
met de projectleider Sanneke Kloppenburg (s.kloppenburg@nhl.nl).

Als u zich voor 1 april 2014 aanmeldt is deelname kosteloos.