De tachtigers
433 views | +0 today
Follow
De tachtigers
Een samenvatting over de Tachtigers en wie ze nou eigenlijk waren.
Your new post is loading...
Your new post is loading...
Scooped by Pleun van der Zwalum
Scoop.it!

Jacques Perk (1859-1881)

Jacques Perk (1859-1881) | De tachtigers | Scoop.it

Ondanks zijn korte leven neemt Jacques Perk een belangrijke plaats in de Nederlandse literatuurgeschiedenis in. Hij blijkt al jong zeer getalenteerd te zijn. Perk schrijft voornamelijk sonnetten. Zijn cyclus Mathilde wordt na zijn overlijden met Perks andere gedichten uitgebracht door Willem Kloos en Carel Vosmaer. De inleiding van Kloos wordt beschouwd als een beginselverklaring, als het manifest van de Beweging van Tachtig.

 

In 1878 gaat Perk voor het Algemeen Handelsblad werken. In die tijd schrijft hij zijn eerste gedichten opgedragen aan zijn jeugdliefde Marie Champury, de dochter van zijn leraar Frans. Nadat een poging aan te monsteren op een schip, gaat de zeer romantisch aangelegde Perk zich richten op de literatuur. Hij bestudeert het werk van buitenlandse voorbeelden als Petrarca, Shakespeare en Goethe. In 1880 gaat hij rechten studeren en ontmoet hij Willem Kloos met wie een intense vriendschap ontstaat. Hij heeft dan al Mathilde, een sonnettenkrans geschreven naar aanleiding van een kortstondige ontmoeting tijdens een vakantie in de Belgische Ardennen met de mooie Mathilde Thomas. De vriendschap met Kloos inspireert hem tot Verzen aan een vriend.

more...
No comment yet.
Scooped by Pleun van der Zwalum
Scoop.it!

Willem Kloos (1859-1938) | Den Haag, Nederland

Willem Kloos (1859-1938) | Den Haag, Nederland Hij piekt vroeg met zijn lyrische gedichten, maar vervalt later in alcoholisme. Wanneer hij de drank overwint,...
more...
No comment yet.
Scooped by Pleun van der Zwalum
Scoop.it!

Herman Gorter (1864-1927)

Herman Gorter (1864-1927) | De tachtigers | Scoop.it

De allerindividueelste expressie van de allerindividueelste emotie.

 

Herman Gorter was de grootste dichter onder de Tachtigers. Hij maakte zijn debuut met zijn eerste boek, het lange gedicht Mei, dat hij publiceerde in De Nieuwe Gids. Dit gedicht wordt over het algemeen gezien als het hoogtepunt van onze impressionistische dichtkunst.

In de tijd dat Gorter Mei schreef, schreef hij diverse andere gedichten die werden verzameld in de bundel Verzen, het tweede boek waarop zijn reputatie berust. Veel critici van die tijd begrepen weinig van deze zeer individualistische poëzie. De Tachtigers echter waren dol op zijn gedichten.

 

Gorter was een vernieuwende dichter. Vooral de bijzondere taal, die hij altijd gebruikte om indrukken van zijn omgeving in klankbeelden om te zetten, was ongekend. Hij gebruikte op een eigen manier de regels en het ritme, hij vond soms zelf nieuwe woorden uit (neologismen).

 

more...
No comment yet.
Scooped by Pleun van der Zwalum
Scoop.it!

Lodewijk van Deyssel (1864-1952)

Lodewijk van Deyssel (1864-1952) | De tachtigers | Scoop.it

Criticus, essayist en romancier.

Uitvinder van de 'scheldkritiek'.

Schrijver van 'De Nieuwe Gids'.

 

Naturalist, later symbolist.

 

Van Deyssel debuteerde in 1881 op zeventienjarige leeftijd met een artikel over de Franse schrijver Victor Hugo. Dit artikel werd gepubliceerd in het tijdschrift van de vader van van Deyssel. Het artikel viel niet in de smaak bij de Katholieke lezers.

 

Al gauw raakte Van Deyssel bevriend met de net opkomende Tachtigers en hij ging schrijven voor De Nieuwe Gids.

 

Van Deyssel brak in 1883 helemaal met het katholieke geloof. De rest van zijn leven spande hij zich in voor de kunst. Hij deed dat als criticus, essayist en romancier. Op alledrie de terreinen heeft hij een geheel eigen inbreng gehad. Als criticus heeft hij de ‘scheldkritiek’ uitgevonden. Als hij een boek besprak, wilde hij niet zo objectief mogelijk vertellen wat er in dat boek gebeurde. Integendeel: zijn hoogstpersoonlijke afkeer, verveling of enthousiasme stonden voorop.

 

Als essayist zocht hij vooral naar nieuwe manieren om over de functie van kunst na te denken. Hij was er stellig van overtuigd dat de negentiende-eeuwse ideeën over schoonheid niet meer voldeden.

 

Van Deyssel begon als vurig pleitbezorger van de naturalistische roman. Later stapte hij van het naturalisme af en zocht inspiratie bij het ‘symbolistisch mysticisme’. Deze artistieke stroming stond ver af van het naturalisme. De symbolistische kunstenaar zocht naar een hogere eenheid ‘achter’ of ‘boven’ de zichtbare realiteit. Deze kunst probeerde dus juist de harde werkelijkheid te overstijgen door te laten zien hoe het is als een mens opgaat in één groot moment van extase. Dit moment van extase was alleen te beschrijven door een opeenstapeling van woorden en beelden. Alle indrukken, kleuren en gevoelens werden tegelijkertijd ervaren en moesten dus als gelijktijdig getoond worden.

more...
No comment yet.
Scooped by Pleun van der Zwalum
Scoop.it!

Louis Couperus (1863-1923) | Den Haag, Nederland

Louis Couperus (1863-1923) | Den Haag, Nederland Door zijn literaire werken, maar ook door zijn verschijning geniet hij grote bekendheid. Mede-dandy Oscar Wi...
more...
No comment yet.
Scooped by Pleun van der Zwalum
Scoop.it!

Herman Heijermans (1864-1924)

Herman Heijermans (1864-1924) | De tachtigers | Scoop.it

Heijermans schreef schetsjes die zijn vader publiceerde in de zondagskrant. Later besloot Heijermans dat hij beroepsschrijver wilde worden.Hij verhuisde naar Amsterdam, waar hij toneelcriticus werd van de Telegraaf. In 1892 verscheen in de Gids zijn eerste novelle. in 1894 werd Heijermans Columnist in de Telegraaf en later in het Algemeen Handelsblad.

 

In 1893 debuteerde Heijermans als toneelschrijver. Zijn toneelstukken sluiten aan bij de stroming van het naturalisme.

 

In Parijs leerde Heijermans een nieuwe stroming, het symbolisme, kennen, waar hij van onder de indruk raakte. Heijermans twijfelde tussen het symbolisme en het naturalisme, totdat het socialisme hem de uitkomst bracht.

 

In 1897 richtte Heijermans een eigen tijdschrift op, De Jonge Gids. De meeste bijdragen schreef hij zelf, onder verschillende pseudoniemen. Met De Jonge Gids richtte hij zich tegen De Nieuwe Gids. Hij kon het met de Tachtigers, hun maatschappelijk isolement en hun woordkunst niet vinden. Hij noemde hen 'de onanisten van het gevoel’.

more...
No comment yet.
Scooped by Pleun van der Zwalum
Scoop.it!

Frederik v. Eeden (1860-1932) | Bussum, Nederland

Frederik v. Eeden (1860-1932) | Bussum, Nederland De waterlelie geldt als persoonlijk beeldmerk van Van Eeden: het siert verschillende van zijn boeken. Van d...
more...
No comment yet.
Scooped by Pleun van der Zwalum
Scoop.it!

M. Emants (1848-1923) | Den Haag, Nederland

M. Emants (1848-1923) | Den Haag, Nederland Door een grote erfenis kan Emants stoppen met zijn rechtenstudie en wijdt hij de rest van zijn leven aan literatu...
more...
No comment yet.
Scooped by Pleun van der Zwalum
Scoop.it!

Albert Verweij (1865-1937)

Albert Verweij (1865-1937) | De tachtigers | Scoop.it

Dichter, criticus, literatuurhistoricus.

 

Verweij leerde na zijn studie een aantal oudere letterkundigen kennen, de Tachtigers, waarmee hij in 1885 het tijdschrift De Nieuwe Gids oprichtte. in 1889 verliet Verweij de redactie, maar hij verloor niet het contact met zijn generatiegenoten. Dit werd nog zeer verlevendigd toen hij in in 1894, nadat de meeste redacteuren en medewerkers De Nieuwe Gids vaarwel hadden gezegd.

more...
No comment yet.
Scooped by Pleun van der Zwalum
Scoop.it!

literatuurgeschiedenis.nl

literatuurgeschiedenis.nl | De tachtigers | Scoop.it

Website waarop veel informatie over literatuurgeschiedenis te vinden is.

more...
No comment yet.
Scooped by Pleun van der Zwalum
Scoop.it!

Jacques Perk (1859-1881) | Amsterdam, Nederland

Jacques Perk (1859-1881) | Amsterdam, Nederland Na Perks vroege dood krijgt goede vriend Willem Kloos het beheer over zijn literarie nalatenschap. De postuum...
more...
No comment yet.
Scooped by Pleun van der Zwalum
Scoop.it!

Willem Kloos (1859-1938)

Willem Kloos (1859-1938) | De tachtigers | Scoop.it

Als dichter heeft Willem Kloos niet veel naam gemaakt. Waar Willem Kloos mee beroemd is geworden, is het oprichten van de groep die we kennen als de Tachtigers.

 

De vroege dood van Jacques Perk betekende een ommekeer en bewustwording voor het dichterschap van Kloos. Hoewel Perk en hij slechts makkers waren, en geen intieme vrienden, slaagde hij erin de dichterlijke nalatenschap naar zich toe te trekken. Vader Perk gaf hem toestemming om samen met de oudere Carel Vosmaer een uitgave te maken van de gedichten van Perk (1882), van wie nog geen bundel verschenen was. Kloos deed er het meeste aan: hij koos en bewerkte de gedichten zo, dat er inderdaad de nadruk lag op een fris en nieuw dichterschap. Daarnaast schreef hij de voorrede die nog steeds indrukwekkend is, omdat hij een pleidooi houdt voor een nieuw, buitenmaatschappelijk dichterschap.

 

Willem kloos was een serieus criticus die een boek op grond van argumenten beoordeelde. Kloos was een van de medeoprichters van De Nieuwe Gids. Evenals de Gids was het geen zuiver literair blad, maar een algemeen cultureer tijdschrift. Aanvankelijk ging het uitstekend, maar lang duurde dat niet, omdat de groep al snel uiteenviel door onderlinge ruzies. In 1893 bleef Kloos als enige redacteur over en maakte er een soort privétijdschrift van, waarin nog maar weinig goeds verscheen.

more...
No comment yet.
Scooped by Pleun van der Zwalum
Scoop.it!

Herman Gorter (1864-1927) | Driehuis, Nederland

Herman Gorter (1864-1927) | Driehuis, Nederland Gorter vertaalt in 1904 het Manifest der Kommunistischen Partei van Marx en Engels. Tot ergernis van zijn pro...
more...
No comment yet.
Scooped by Pleun van der Zwalum
Scoop.it!

Lodewijk van Deyssel overleden (1952)

Op 26 januari 1952 overleed te Haarlem de schrijver Lodewijk van Deyssel, de laatste van de zgn. "Tachtigers". Op 28 januari wordt hij te Westerveld begraven...
more...
No comment yet.
Scooped by Pleun van der Zwalum
Scoop.it!

Literatuurgeschiedenis 19e eeuw gemist? Kijk hier alle uitzendingen!

Literatuurgeschiedenis 19e eeuw gemist? Kijk hier alle uitzendingen! | De tachtigers | Scoop.it
Literatuurgeschiedenis 19e eeuw - 4 Durf het nieuwe (1880-1890) Afl.: 4 Durf het nieuwe (1880-1890). De Tachtigers ontmoetten elkaar in de Amsterdamse cafés. Icoon van deze groep was de dichter Jacques Perk.
more...
No comment yet.
Scooped by Pleun van der Zwalum
Scoop.it!

Louis Couperus (1863-1932)

Louis Couperus (1863-1932) | De tachtigers | Scoop.it

Couperus begon met het schrijven van gedichten, maar hij ontdekte vrij snel dat het schrijven van proza zijn kracht was. Zijn debuutroman Eline Vere (1889) was meteen een succes, mede doordat het werk als feuilleton in een Haagse krant verscheen.

 

Hoewel Couperus buiten de groep rond De Nieuwe Gids stond, wordt hij toch tot de Tachtigers gerekend. Couperus was de belangrijkste prozaschrijver van rond de vorige eeuwwisseling. Zijn 26 romans kunnen in drie groepen ingedeeld worden: de naturalistisch-realistische, de sprookjesachtige en de historische romans.Ook schreef Couperus naast de realistisch-naturalistische romans ook enkele romans die meer richting de neoromantiek gaan.Behalve romans schreef Couperus ook verhalen, reisverslagen en feuilletons.

 

Na zijn dood in 1923 is de Haagse schrijver in de belangstelling blijven staan. Zo zijn er televisie-, film- en toneelbewerkingen gemaakt en verschenen er twee uitgaves van zijn verzameld werk. Tegenwoordig roemen we hem onder meer om zijn psychologisch inzicht. Daarnaast spreken de bijfiguren uit de romans tot de verbeelding. In de manier waarop die bijfiguren geschetst zijn, zien we de invloed van het fin de siècle.

more...
No comment yet.
Scooped by Pleun van der Zwalum
Scoop.it!

H. Heijermans (1864-1924) | Amsterdam, Nederland

H. Heijermans (1864-1924) | Amsterdam, Nederland Voordat hij zich geheel aan het schrijven wijdt, is hij o.a. bankmedewerker en handelaar in lompen en oude m...
more...
No comment yet.
Scooped by Pleun van der Zwalum
Scoop.it!

Frederik van Eeden (1860-1932)

Frederik van Eeden (1860-1932) | De tachtigers | Scoop.it

Van Eeden was naast psychiater ook dichter, schrijver van romans, toneelstukken, studies en essaybundels. Zijn bekendste boek is De kleine Johannes, waarin de ontwikkeling van kind tot volwassene via een sprookje wordt uitgebeeld.

 

Van Eeden was medeoprichter van De Nieuwe Gids. Al meteen in het eerste nummer verscheen het eerste deel van De Kleine Johannes. Aan De Nieuwe Gids werkte Van Eeden verder vooral mee met essays over sociale, filosofische en psychologische onderwerpen.

 

In zijn tijd was Frederik van Eeden een beroemd man. Hij was een van de eerste Nederlandse artsen die zich met psychiatrie bezichhielden en hij stond in contact met tal van buitenlandse geleerden.

 

Van Eeden wilde een nieuwe maatschappij waarin het materialisme uitgebannen was en er geen persoonlijk bezit meer zou zijn. Op een landgoed te Bussum begon hij in 1898 de idealistische kolonie Walden. Arbeiders en directeuren zouden hier samen op het land werken en samen zouden ze in alle levensbehoeften voorzien. De kolonie moest voldoende opbrengen, bijvoorbeeld ook door het uitgeven van boeken van Van Eeden, om zichzelf te kunnen bedruipen. De drukkerij en de broodfabriek zouden voor inkomsten zorgen. Door diverse oorzaken ging de kolonie ten onder.

more...
No comment yet.
Scooped by Pleun van der Zwalum
Scoop.it!

Marcellus Emants (1848-1923)

Marcellus Emants (1848-1923) | De tachtigers | Scoop.it

Emants maakte zijn debuut als schrijver in een klein Haags tijdschriftje, Quatuor. Als snel richtte hij samen met vrienden nieuwe tijdschriften op, waarin veel aandacht uitging naar de buitenlandse letterkunde en de nieuwe muziek.

 

Emants werd al snel een omstreden schrijver. Dat had te maken met zijn opvattingen over literatuur. 'U noemt mij pessimist, en ik aanvaard die naam’, schreef hij in een brief. Emants was geen vrolijke Frans en beschouwde het leven als een grote aaneenschakeling van teleurstellingen. Hij noemde het leven zinloos. In ware liefde kon hij niet geloven, maar wel meende hij dat de mens voortgezweept wordt door zijn seksualiteit.

 

Emants schreef behalve verhalen en novellen ook toneelstukken, reisschetsen, beschouwingen en lange gedichten. In 1879 publiceerde hij het lange dichtwerk Lilith, waarin hij zich minder naturalistisch opstelde dan in zijn proza

 

Alleen in het begin van zijn literaire carrière maakte hij deel uit van een groep. In Den Haag waren enkele jongeren hevig geïnteresseerd in het Frans naturalisme van Zola en de gebroeders Goncourt, en in de muziek van Wagner, en met deze jongeren had Emants contact. Hoewel de Tachtigers hem als een voorloper beschouwden, voelde hij zelf geen verwantschap. Zijn pessimistische filosofie wordt vaak met die van Schopenhauer in verband gebracht.

more...
No comment yet.
Scooped by Pleun van der Zwalum
Scoop.it!

De Nieuwe Gids

De Nieuwe Gids | De tachtigers | Scoop.it

De Nieuwe Gids, het tijdschrift waarin Mei en Verzen verschenen, was het belangrijkste podium voor vernieuwende dichters, schrijvers en critici. Zij zouden de Beweging van Tachtig genoemd worden en vooral de Verzen golden voor hen als het te bereiken doel. Dat doel was de dichter als een bijzonder iemand, die anders dan andere mensen in de dagelijkse werkelijkheid staat en die werkelijkheid ook anders ziet. Zijn werk moest sensitivistisch zijn: hij moest indrukken van de zintuigen niet gewoon of via het verstand uitdrukken, maar via sensaties. Die sensaties kon de dichter bereiken door zijn indrukken en emoties te verhevigen en hij kon ze uitdrukken in eigen klanken (en daarom ook soms in nieuwe, eigen woorden). De indrukken waar deze vernieuwende, sensitivistische dichters het meest voor open stonden waren die van het licht en van beweging, zelfs van dode dingen – zoals uit dit fragment uit de Verzen blijkt:

 

Ik ben alleen in het lamplicht,
de dingen kijken met een glad gezicht,
om me in ’t licht.

 

De dingen staan om me zoo stil
te luisteren wat de stilte wil,
vertellen wil.

 

De Verzen werden beschouwd als het hoogtepunt van het sensitivisme, als het voorbeeld van hoe een gedicht moest zijn, als de voltooiing van de agenda van de Tachtigers. De beoordeling van de Verzen door Willem Kloos, de belangrijkste man achter De Nieuwe Gids, is het bekendst geworden: hij vond de bundel ‘de allerindividueelste expressie van de allerindividueelste emotie’. Dat kan gelden als het doel van alle Tachtigers.

 

more...
No comment yet.