Achtergrondinform...
Follow
Find
5.5K views | +4 today
 
Scooped by Els Snels
onto Achtergrondinformatie Werkconcept Critical Skills
Scoop.it!

Filosoferen met kinderen via @filosofiejuf

 

Kinderen hebben een hoop vragen. Zo veel dat het soms ook wel eens vermoeiend is. Vaak vinden ouders die vragen ook leuk. Ze kunnen deze beantwoorden met hun kennis. Het beantwoorden van vragen vinden veel mensen zo belangrijk dat het de basis van het Nederlandse onderwijssysteem is geworden. Het doel is dan eigenlijk het doen verdwijnen van vragen.

Filosoferen echter draait de hele boel om. Door met kinderen te filosoferen wil je juist vragen oproepen waardoor het kind zelfstandig en kritisch leert nadenken zodat het zonder specifieke kennis tot diverse inzichten kan komen.

"Het is niet goed als we teveel handige dingen uitvinden want dan worden we lui en komen we nooit meer buiten en dat is heel ongezond."

"Het maakt niet uit of je iets mooi of lelijk vindt, dat is maar wat iemand vindt. Dat is niet waarom iets iets is."

"Het begin van dat wriemelding zijn de verschillende deeltjes. Je kunt het in stukjes breken, en elk stukje heeft een begin."

"Ik heb een nerd getekend want die vind ik cool want die is in elk geval wel zichzelf."

"Als ik niet eerlijk ben geweest dan kan ik niet genieten dus dan kan je beter eerlijk zijn dan geniet je meer."

"Als je geen gevoel hebt dan ben je een ding, een stoel heeft geen gevoel. "

Deze uitspraken komen uit gesprekken die over onderwerpen gingen als de ruimte, oneindigheid, kunst, keuzes, taal, nuttigheid, zwervers, dilemma’s, gevoel, dieren etc. De thema’s hebben een ding gemeen: ze zetten aan tot nadenken als je ze met de juiste stimulus introduceert in de groep.

Waarom zou je gaan filosoferen?

Kritisch kunnen denken komt bij elk beroep en wat je ook gaat doen in het leven van pas. Al is het maar op het moment dat je een stembiljet gaat invullen. Filosoferen doet een appèl op alle denkvaardigheden zoals bijvoorbeeld oorzaak-gevolgrelaties formuleren, herkennen van deel-geheelrelaties, herkennen van drogredeneringen en logisch denken.

(1)

Ik en de wereld

Filosoferen is ook een sociale activiteit. Kinderen leren luisteren, elkaar respecteren en zich verplaatsen in de positie van een ander. Daarnaast kan het vormend werken: kinderen ontdekken hoe ze over de wereld denken, leren deze gedachten beter verwoorden en ze leren deze uit te durven spreken. Het levert dus een bijdrage aan de kerndoelen oriëntatie op jezelf en de wereld op het terrein van mens en samenleving.

Taalontwikkeling

Ook voor de taalontwikkeling is filosoferen essentieel en sluit naadloos aan op de kerndoelen van het mondeling onderwijs Nederlands.

(2)

In een filosofisch gesprek moet je immers woorden geven aan je mening. En als je die woorden nog niet hebt, dan moet je ze leren. Door je uit te drukken in woorden die net niet uitdrukken wat je wil zeggen maar waar een ander door erop te reageren je toch dat woord leert dat je nodig had. Je leert dus ook luisteren, niet gewoon luisteren, maar begrijpend luisteren. Wat zegt de ander nou echt, wat bedoelt hij en ben ik het met hem eens?

Het filosoferen vergroot en nuanceert ook het taalbegrip. Een groot deel van een filosofisch gesprek wordt nogal eens gewijd aan het onderzoeken van wat nou echt de betekenis van een woord is. Bijvoorbeeld wat is vrijheid of vriendschap?

Je kunt het zomaar een half uur hebben over wat het verschil is tussen twee begrippen die bijna hetzelfde betekenen, bijvoorbeeld het verschil tussen luisteren en horen.

Taal is niet alleen een middel om te filosoferen maar ook een interessant onderwerp om over na te denken. Wat is taal eigenlijk? Wie is de baas van taal? Mag je zomaar nieuwe woorden verzinnen? Wat is het nut van taal? Wat is de invloed van taal op onze gedachten? Of de vraag: waarom kunnen mensen niet met dieren praten? Omdat je in een filosofisch gesprek al je uitspraken moet onderbouwen leer je je bovendien heel precies uit te drukken.

Vrije denkruimte

Bovenal kan het filosoferen een heerlijk vrij gevoel geven. Er bestaan namelijk geen foute antwoorden en je hebt er geen kennis voor nodig, alleen je hoofd. Iedereen heeft een hoofd.

Kringgesprek

Een filosofisch gesprek met kinderen is geheel anders dan een gewoon kringgesprek. Veel mensen noemen een goed gesprek met het grootste gemak een filosofisch gesprek. Maar een filosofisch gesprek is weliswaar een goed gesprek maar andersom is dat niet perse het geval.

Kenmerkend

Wat is nu zo kenmerkend aan een filosofisch gesprek? Ten eerste ontstaat het gesprek vanuit een filosofische vraag. Een vraag die je alleen door secuur denkwerk kunt beantwoorden. Het antwoord vind je dus niet op Wikipedia.

Fantasie

Dat er met filosoferen gebruik wordt gemaakt van het vrije denken is geen vrijbrief voor lekker eindeloos fantaseren. Het is geen kwestie van een gekke vraag stellen en meedeinen met de fantasieantwoorden die kinderen dan geven. Dus als een kind zegt dat we helemaal niet zeker weten dat er geen gekkekleurenhonden bestaan vraag je vervolgens niet hoe die honden er dan uit zouden zien maar waarom je niet zeker kunt weten dat er gekkekleurenhonden bestaan.

Mening

Meningen worden tijdens het filosoferen gebruikt als startpunt van het denken en zijn niet het doel. De mening op zich is ondergeschikt, wat belangrijk is zijn je argumenten. Kloppen deze ook echt, spreken deze niet tegen, zijn ze logisch, zijn ze gebaseerd op waarheden of op vooronderstellingen, etc.

Emoties

In een gewoon kringgesprek is de expressie van emoties en gevoelens vaak belangrijk. Bij het filosoferen is je gevoel net als je mening een startpunt. Wat voor universele uitspraken kun je doen naar aanleiding van dat individuele gevoel? Hoe kun je vanuit die verschillende, vergelijkbare concrete ervaringen een abstracte theorie vormen?

Denken

Filosoferen draait dus om het kritisch denken en logisch redeneren. Daarbij zoekt de onderzoeksgroep voortdurend naar vooronderstellingen van gangbare meningen zodat ze kritische burgers kunnen worden.

Wanneer dan en waarvan?

Filosoferen dient dus zoveel doelen dat het eigenlijk een wekelijks terugkerende activiteit zou moeten zijn. De tijd ervoor kunt u vinden door er een kringgesprek voor op te offeren. Tijd en/of budget is er ook te vinden bij burgerschapsvorming en humanistische vorming. Dat voor de faciliterende kant.

Hoe dan?

Maar hoe zit het met de praktische kant, m.a.w. hoe start je als school met het filosoferen? Het beste is natuurlijk het inhuren van een vakdocent om wekelijks te filosoferen met kinderen. Past dit niet in het budget dan kun je eenmalig een vakdocent inhuren om alle leerkrachten een training te geven. Past ook dit niet in het budget dan zijn er diverse boeken met methodes te koop waar de leerkrachten zelfstandig mee aan de gang kunnen. Op de site van het Centrum voor Kinderfilosofie staat een uitgebreide literatuurlijst: http://www.kinderfilosofie.nl/index.php/de-praktijk/literatuur. Nog laagdrempeliger en goedkoper zijn ‘Praatprikkels – 50 filosofische vragenkaartjes voor kinderen’. Deze kaartjes pak je er bij een kringgesprek makkelijk even bij en kosten de leerkrachten geen voorbereidingstijd. Meer informatie over de Praatprikkels vindt u op: http://www.filosofiejuf.nl/filosofische-vragenkaartjes.

Kinderen over filosoferen:

"Filosoferen is leuk omdat je eerst denkt dat je het antwoord wel weet en dan toch niet."

"Je hebt altijd iets te doen want er is altijd iets om na te denken en je komt dan vanzelf weer op nieuwe dingen om over na te denken."

"Je gaat heel anders naar de dingen kijken."

"Er komen steeds meer vragen in je op en dan ga je eens echt nadenken."

Voetnoten

(1)

Matthew Lipman, de grondlegger van

filosoferen met kinderen, heeft een lijst van

denkvaardigheden en disposities opgesteld die door het filosoferen ontwikkeld worden.

Hieronder volgen de belangrijkste vaardigheden uit de lijst:

begrippen precies formuleren

gepaste veralgemeningen maken

oorzaak-gevolgrelaties formuleren

Onmiddellijke inferenties uit één enkele premisse kunnen maken

syllogistische referenties uit twee premissen kunnen maken

elementaire standaardiseringsregels kennen

regels van de relatielogica kennen

consistenties en contradicties herkennen

Inferenties (afleidingen) maken uit voorwaardelijke syllogismen in de oordeelslogica

vragen formuleren

onderliggende vooronderstellingen identificeren

deel-geheelrelaties vatten

weten wanneer ambiguïteiten te tolereren of te vermijden

vage woorden herkennen

relevante overwegingen in rekening brengen

de samenhang van doelen en middelen herkennen

informele drogredeneringen herkennen

begrippen operationaliseren

redenen geven

de contextuele aard van waarheid en onwaarheid erkennen

Onderscheidingen maken

Verbanden leggen

Werken met analogieën

Alternatieven ontdekken

Hypothesen opstellen

Waarden analyseren

Voorbeelden geven

Definities geven voor gangbare woorden

Criteria identificeren en gebruiken

Rekening houden met perspectiefverschillen

(2)

Kerndoelen Nederlands Mondeling onderwijs - basisschool

1 De leerlingen leren informatie te verwerven uit gesproken

taal. Ze leren tevens die informatie, mondeling of

schriftelijk, gestructureerd weer te geven.

2 De leerlingen leren zich naar vorm en inhoud uit te

drukken bij het geven en vragen van informatie, het uitbrengen

van verslag, het geven van uitleg, het instrueren

en bij het discussiëren.

3 De leerlingen leren informatie te beoordelen in discussies

en in een gesprek dat informatief of opiniërend van

karakter is en leren met argumenten te reageren.

more...
No comment yet.
Achtergrondinformatie Werkconcept Critical Skills
Theoretische achtergrondinformatie van de aspecten Werkconcept Critical Skills
Curated by Els Snels
Your new post is loading...
Your new post is loading...
Scooped by Els Snels
Scoop.it!

Learning theories and online learning

Learning theories and online learning | Achtergrondinformatie Werkconcept Critical Skills | Scoop.it
Els Snels's insight:

via @brambruggeman

more...
No comment yet.
Scooped by Els Snels
Scoop.it!

ScienceGuide - Kunst en techniek samen op zoek

ScienceGuide - Kunst en techniek samen op zoek | Achtergrondinformatie Werkconcept Critical Skills | Scoop.it
Els Snels's insight:

info via edith van montfort

more...
No comment yet.
Scooped by Els Snels
Scoop.it!

I hate testing not standards

I hate testing not standards | Achtergrondinformatie Werkconcept Critical Skills | Scoop.it
Where the hell have you been?
 
Pardon my language, but I do want to ask this to those of you who are vehement about how bad lots of testing is and how horrible high stakes tests are. I have hated…
Els Snels's insight:

info via Laura Thomas

more...
No comment yet.
Scooped by Els Snels
Scoop.it!

De echte kracht van social media | Jacob Jan Voerman

De echte kracht van social media | Jacob Jan Voerman | Achtergrondinformatie Werkconcept Critical Skills | Scoop.it
Els Snels's insight:

info via els snels

more...
No comment yet.
Scooped by Els Snels
Scoop.it!

SLOW SCHOOLS MEAN DEEP LEARNING by Professor Maurice Holt - Slow Education

Els Snels's insight:

info via ilse meelberghs

more...
No comment yet.
Scooped by Els Snels
Scoop.it!

ScienceGuide - Cultuuromslag bij blended learning

ScienceGuide - Cultuuromslag bij blended learning | Achtergrondinformatie Werkconcept Critical Skills | Scoop.it
Els Snels's insight:

via frits roelofs

more...
No comment yet.
Scooped by Els Snels
Scoop.it!

Recensie: Gert Biesta – The Beautiful Risk Of Education | onderwijsfilosofie.nl

Recensie: Gert Biesta – The Beautiful Risk Of Education | onderwijsfilosofie.nl | Achtergrondinformatie Werkconcept Critical Skills | Scoop.it
Els Snels's insight:

via simon verwer

more...
Els Snels's curator insight, April 23, 10:10 AM

info via simon verwer

Scooped by Els Snels
Scoop.it!

Stroop de mouwen op

Stroop de mouwen op | Achtergrondinformatie Werkconcept Critical Skills | Scoop.it
In het rapport Naar een lerende economie van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) worden we gemaand om gepast ongerust te zijn. Het rapport beschrijft een lezenswaardige zoektoc...
Els Snels's insight:

via sandra verbruggen

more...
No comment yet.
Scooped by Els Snels
Scoop.it!

De onverwachte voordelen van een tablet in het onderwijs | Edukator

De onverwachte voordelen van een tablet in het onderwijs | Edukator | Achtergrondinformatie Werkconcept Critical Skills | Scoop.it
Els Snels's insight:

via michel boer

more...
No comment yet.
Scooped by Els Snels
Scoop.it!

Nationaal Actieplan Educating for Sustainability 2040

Nationaal Actieplan Educating for Sustainability 2040 | Achtergrondinformatie Werkconcept Critical Skills | Scoop.it
Els Snels's insight:

via laura thomas

more...
No comment yet.
Scooped by Els Snels
Scoop.it!

Dat is een ingewikkeld

Dat is een ingewikkeld | Achtergrondinformatie Werkconcept Critical Skills | Scoop.it
What is new about how teenagers communicate through services such as Facebook, Twitter, and Instagram? Do social media affect the quality of teens’ lives? In this eye-opening book, youth culture and technology expert danah boyd uncovers some of the major myths regarding teens' use of social media. She explores tropes about identity, privacy, safety, danger, and bullying.
Els Snels's insight:

info via laura thomas

more...
No comment yet.
Scooped by Els Snels
Scoop.it!

Toppertjes

Toppertjes | Achtergrondinformatie Werkconcept Critical Skills | Scoop.it
Toppertjes... die moet je lekker laten gaan. Die hebben vrijheid nodig. Doen hun ding toch wel. Tegen een toppertje zeg je: 'Blijf lekker zo doorgaan. En als ik wat voor je kan doen, kun je me altijd
Els Snels's insight:

via buschman consultancy

more...
No comment yet.
Scooped by Els Snels
Scoop.it!

Martin Valcke: Efficiënte ICT-keuzes maken - YouTube

"Veel leraren gebruiken de computer als een veredeld krijtjesbord. Maar dat heeft weinig te maken met het bevorderen van het leerproces." Martin Valcke, prof...
Els Snels's insight:

info via michel boer

more...
No comment yet.
Scooped by Els Snels
Scoop.it!

Onderzoek naar professionalisering: schoolleiders leren veel al doende - OU

Onderzoek naar professionalisering: schoolleiders leren veel al doende - OU | Achtergrondinformatie Werkconcept Critical Skills | Scoop.it
Nieuwsartikel van het Welten-instituut van de Open Universiteit.
Els Snels's insight:

info via sandra verbruggen

more...
No comment yet.
Scooped by Els Snels
Scoop.it!

Edith van MontFormat, over regels, systemen, procedures enzo - Onderwijswijven.nl

Edith van MontFormat, over regels, systemen, procedures enzo - Onderwijswijven.nl | Achtergrondinformatie Werkconcept Critical Skills | Scoop.it
Edith van MontFormat Die 'ere-titel' gaven mijn pabo collega's me ooit... Dat deden ze ook nog eens niet zomaar. Best vreemd eigenlijk voor iemand die graag buiten de lijntjes kleurt. Wars is
Els Snels's insight:

Blog van Edith van Montfort

more...
No comment yet.
Scooped by Els Snels
Scoop.it!

'We ontnemen kinderen de kans om zichzelf te ontdekken'

'We ontnemen kinderen de kans om zichzelf te ontdekken' | Achtergrondinformatie Werkconcept Critical Skills | Scoop.it
Het belang van vrij spelen wordt onderschat door ouders, waarschuwt de Amerikaanse psycholoog Peter Gray. 'Ouders die er steeds bovenop zitten, doen ...
Els Snels's insight:

info via karla mooy

 

more...
No comment yet.
Scooped by Els Snels
Scoop.it!

The Nature and Purpose of Education

The Nature and Purpose of Education | Achtergrondinformatie Werkconcept Critical Skills | Scoop.it
In her celebrated The Classic Italian Cookbook, Marcella Hazan wrote: "What people do with food is an act that reveals how they construe the world." At the time — 30 years ago — it was a sentiment that needed a word of explanation; the Japanese meal respects aesthetics, the French cuisine respects subtlety, Italian food respects its ingredients.
Els Snels's insight:

info via els snels

more...
No comment yet.
Scooped by Els Snels
Scoop.it!

Centrum voor ervaringsgericht onderwijs - Downloads

Centrum voor ervaringsgericht onderwijs
Els Snels's insight:

info via els snels

more...
No comment yet.
Scooped by Els Snels
Scoop.it!

The speed of trust

The speed of trust | Achtergrondinformatie Werkconcept Critical Skills | Scoop.it
Stephen M.R. Covey (yes, the son of the Stephen Covey) has written a book called the Speed of Trust in which he propagates trust as being the key to success in every business and personal relationship
more...
No comment yet.
Scooped by Els Snels
Scoop.it!

Het prachtige risico van onderwijs – Gert Biesta | Handelingsbrutaal

Het prachtige risico van onderwijs – Gert Biesta | Handelingsbrutaal | Achtergrondinformatie Werkconcept Critical Skills | Scoop.it
Els Snels's insight:

info via rene kneyber

more...
Els Snels's curator insight, April 23, 10:12 AM

via rene kneyber

Scooped by Els Snels
Scoop.it!

Prachtige animatie: Wie heeft het internet uitgevonden? En waarvoor?

Prachtige animatie: Wie heeft het internet uitgevonden? En waarvoor? | Achtergrondinformatie Werkconcept Critical Skills | Scoop.it
Was het een Britse nerd die nu in een ondergronds laboratorium in Zwitserland werkt? Waren het Amerikanen die vreesden voor een nucleaire aanval van Rusland? Of waren het misschien Franse wetenschappers die hun computernetwerk Le Internet noemden? Door middel van een super vette animatie onthullen de animatoren van Kurzgesagt het brein achter het internet.
Els Snels's insight:

info via herman van schie

more...
No comment yet.
Scooped by Els Snels
Scoop.it!

Nationaal Actieplan Educating for Sustainability

Nationaal Actieplan Educating for Sustainability | Achtergrondinformatie Werkconcept Critical Skills | Scoop.it
more...
No comment yet.
Scooped by Els Snels
Scoop.it!

The Case for Team Diversity Gets Even Better

The Case for Team Diversity Gets Even Better | Achtergrondinformatie Werkconcept Critical Skills | Scoop.it
When teams are diverse, meaningful innovation is more likely to happen.
Els Snels's insight:

info via jelle dijkstra

more...
No comment yet.
Scooped by Els Snels
Scoop.it!

Learning To Learn: 7 Dimensions Of Effective Learning

Learning To Learn: 7 Dimensions Of Effective Learning | Achtergrondinformatie Werkconcept Critical Skills | Scoop.it
Learning To Learn: 7 Dimensions Of Effective Learning from TeachThought
Els Snels's insight:

info via els snels

more...
No comment yet.
Scooped by Els Snels
Scoop.it!

De @schoolaanzet keynote van @johvis : ‘Wees jezelf, wees een professional’ | onderwijsfilosofie.nl

De @schoolaanzet keynote van @johvis : ‘Wees jezelf, wees een professional’ | onderwijsfilosofie.nl | Achtergrondinformatie Werkconcept Critical Skills | Scoop.it
Els Snels's insight:

via ilse meelberghs

more...
No comment yet.